Dorota "Dosia" Ciołek
„Będzie bolało” to w tej historii nie pytanie, tylko obietnica. Powraca jak refren, jak test, jak niewinne zdanie, które w Wellwood House powinno wisieć na ścianie obok regulaminu. Bo tak, będzie bolało. I nie chodzi wyłącznie o krew, poród, ścisk w żołądku ani o to, że Grady Hendrix potrafi pisać sceny, po których człowiek ma ochotę wstać i przejść się po pokoju, żeby odzyskać oddech. Chodzi o ból bardziej wstydliwy, bardziej systemowy, taki, który nie zostawia siniaków na skórze, tylko odciska się w głowie na lata.
To jest książka, która robi coś bardzo niebezpiecznego dla czytelnika. Udaje horror o czarownictwie, a tak naprawdę jest horrorem o ludziach. O tym, jak łatwo można zamienić nastolatkę w problem. Wstyd w narzędzie. Ciszę w karę.
Wellwood House nie jest klasycznym domem grozy. To nie nawiedzona rezydencja z trzaskającymi drzwiami, tylko miejsce o gładkich krawędziach, które ma wyglądać porządnie. Właśnie dlatego przeraża. Dziewczęta trafiają tu, bo społeczeństwo nie chce ich widzieć. Mają przeczekać ciążę, urodzić, oddać dziecko i wrócić do domów, w których wszyscy będą udawać, że nic się nie wydarzyło. To fabryka wymazywania. Masz zniknąć na kilka miesięcy i wrócić jako ta poprawiona, grzeczna wersja siebie. Bez żalu. Bez pytań. Bez prawa do gniewu.
Hendrix świetnie rozumie, że prawdziwa groza nie potrzebuje pajęczyn i duchów. Wystarczy personel, który mówi spokojnie. Wystarczy dyrektorka, która powtarza, że to dla waszego dobra. Wystarczy harmonogram dnia, w którym wszystko ma swoje miejsce, oprócz emocji. Wystarczy mechanizm, w którym dziewczyna jest winna, zanim cokolwiek powie.
I wtedy pojawia się magia.
Tylko że tutaj magia nie jest fajerwerkiem ani ucieczką. Jest czymś bardziej brudnym. Bardziej desperackim. Czarownictwo w Czarownictwie dla zbłąkanych dziewcząt działa jak zakazany język, którego uczysz się po cichu, bo normalne słowa niczego już nie zmieniają. Dziewczęta nie sięgają po zaklęcia, bo chcą być wyjątkowe. Sięgają po nie, bo nikt nie chce ich słuchać. A kiedy nie masz głosu, próbujesz znaleźć inny sposób, żeby świat cię usłyszał.
To jest najmocniejszy punkt tej powieści: czarownictwo jako akt sprzeciwu. Jako próba odzyskania choćby iluzji kontroli. Hendrix nie romantyzuje tej mocy. Wręcz przeciwnie. Każdy krok w stronę „siły” okazuje się krokiem w stronę ceny. I ta cena nie jest metaforyczna. To nie jest magia, która załatwia sprawy. To magia, która je komplikuje, rozsadza, wyciąga na powierzchnię to, co miało zostać zakopane.
Wśród tego wszystkiego najważniejsze są same dziewczyny. Hendrix potrafi pisać o wspólnocie bez taniej pocztówki z hasłem „siostrzeństwo zwycięży”. Ta relacja rodzi się powoli, czasem wbrew nim samym. Z napięć, z zazdrości, z nieufności, z poczucia, że każda jest tu sama, dopóki nie odkryje, że samotność jest częścią systemu. Wellwood House działa najlepiej wtedy, gdy dziewczęta nie trzymają się razem. Dlatego każda drobna solidarność ma tu smak rewolucji.
Nie da się też uciec od fizyczności tej książki. Hendrix potrafi być obrzydliwie precyzyjny, kiedy opisuje poród i ból ciała. I nie robi tego dla efektu. Robi to, bo ciało jest tu polem walki. Ciało ma wykonać zadanie, a potem zostać zapomniane. A dziewczyna, która je nosi, ma się nie odzywać.
Jest w tej powieści coś jeszcze, co trafia mocniej niż wszystkie nadnaturalne sceny. Świadomość, że to nie jest wyłącznie fikcja. Że podobne miejsca istniały. Że podobne historie wydarzały się naprawdę. Że „oddaj i zapomnij” nie było literackim wymysłem, tylko społeczną praktyką. I nagle ten horror, nawet kiedy wchodzi na terytorium czarownic, dalej pozostaje przyklejony do ziemi.
W recenzjach często pada pytanie, czy to straszne. Odpowiedź brzmi: tak, ale inaczej. To nie jest strach przed tym, co czai się w mroku. To strach przed tym, jak szybko normalność potrafi zamienić się w przemoc, jeśli wszyscy wokół uznają, że „tak trzeba”. To książka o potworach w mundurach, fartuchach i w uśmiechach, które mają uspokajać.
Czyta się to z napięciem, ale też z narastającą wściekłością. I być może właśnie dlatego działa tak dobrze. To horror, który nie chce cię tylko przestraszyć. On chce cię poruszyć. Zostawić w środku coś, co będzie uwierać, kiedy zamkniesz okładkę.
Jeśli ktoś szuka lekkiej grozy, klimatu na wieczór i kilku dreszczy, może się odbić. To nie jest przyjemna książka. To książka, która wchodzi pod skórę. Która boli. Która zostawia ślad.
I jeśli miałabym powiedzieć jedno zdanie, które zostaje po lekturze, byłoby to takie: Grady Hendrix napisał powieść, w której najstraszniejsze nie jest czarownictwo, tylko to, co ludzie potrafią zrobić dziewczynkom w imię moralności.
