Ola "Leia" Psota
Niektóre komiksy opowiadają historię, a inne prowadzą czytelnika przez emocjonalny krajobraz, w którym fabuła staje się tylko pretekstem do doświadczenia czegoś bardziej intymnego. Come prima Alfreda należy do tej drugiej kategorii. To opowieść drogi, ale nie tej spektakularnej, pełnej przygód i nagłych zwrotów akcji. To droga ciężka, pełna milczenia, spojrzeń i niedopowiedzeń, która prowadzi bohaterów nie tyle przez przestrzeń, ile przez własną pamięć.
Punkt wyjścia jest prosty. Dwaj bracia podróżują razem przez Włochy. Między nimi istnieje historia, której nie da się łatwo nazwać ani rozwiązać. Przeszłość jest tu jak kamień w kieszeni: nie widać go, ale stale ciąży. Alfred nie spieszy się z wyjaśnieniami. Pozwala, by napięcie rodziło się z drobnych gestów, z ciszy w samochodzie, z chwil, kiedy bohaterowie patrzą na siebie jak na obcych ludzi.
W tym sensie Come prima przypomina kino włoskie lat pięćdziesiątych, które potrafiło budować emocje z najprostszych sytuacji. Krajobraz, droga, przystanek w barze, nocleg w przypadkowym miejscu. Wszystko wydaje się zwyczajne, a jednak każda scena ma w sobie ciężar niewypowiedzianej historii. To opowieść o relacji, która została przerwana dawno temu i teraz próbuje odnaleźć dla siebie nowy język.
Największą siłą tego komiksu jest jego liryzm. Alfred rysuje tak, jakby każde ujęcie było kadrem z filmu, który oddycha własnym rytmem. Kadry nie pędzą, nie narzucają tempa. Pozwalają czytelnikowi zatrzymać się przy krajobrazie, przy drobnym geście dłoni, przy spojrzeniu, które mówi więcej niż dialog. Widać tu ogromną świadomość montażu i kompozycji planszy. Obrazy następują po sobie jak fragmenty wspomnienia, które powoli układa się w całość.
Jednocześnie w tej opowieści obecna jest gwałtowność emocji, która pojawia się nagle, jak pęknięcie długo tłumionego napięcia. Bracia nie są postaciami zbudowanymi na prostych emocjach. Ich relacja jest trudna, pełna sprzeczności, momentami bolesna. Alfred nie próbuje jej wygładzać ani moralizować. Pokazuje ją taką, jaka bywa w rzeczywistości: poszarpaną, pełną pretensji, ale też dziwnie kruchą.
Z czasem podróż zaczyna nabierać wymiaru symbolicznego. Droga przestaje być tylko przestrzenią, a staje się procesem. Każdy przystanek, każda rozmowa, każde milczenie zbliża bohaterów do momentu konfrontacji z tym, co naprawdę ich dzieliło. Najpiękniejsze w tym komiksie jest to, że pojednanie nie przychodzi łatwo ani spektakularnie. Ono rodzi się powoli, jakby z samego zmęczenia konfliktem.
Finał tej historii ma w sobie niezwykłą siłę. Nie dlatego, że jest dramatyczny, ale dlatego, że jest uczciwy. Alfred prowadzi czytelnika przez całą opowieść z wielką wrażliwością na symbolikę drobnych zdarzeń. Most między brzegami, który pojawia się w tej historii, nie jest tylko elementem krajobrazu. To obraz przejścia między początkiem i końcem, między narodzinami a śmiercią, między przeszłością a możliwością pojednania.
Dlatego Come prima pozostaje komiksem, który nie starzeje się z czasem. Minęła dekada od jego premiery i od nagrody w Angoulême, ale emocjonalna prawda tej historii wciąż działa z tą samą siłą. To album, który nie próbuje imponować rozmachem. Wybiera coś trudniejszego: subtelność.
I właśnie dlatego działa tak mocno. To komiks o drodze, która nie prowadzi do konkretnego miejsca, tylko do momentu, w którym człowiek przestaje uciekać od własnej historii. A to bywa najdłuższa podróż ze wszystkich.
