Artykuł sponsorowany
W większości gier kooperacyjnych partner jest kimś, kogo trzeba osłaniać, podnosić po upadku albo wykorzystywać do naciśnięcia drugiego przycisku. Me and You proponuje znacznie mniej godne traktowanie przyjaźni. Kolega może zostać drzwiami. Albo kamieniem. Ewentualnie ścianą, jeżeli właśnie tego wymaga zagadka. Brzmi jak żart, dopóki nie przypomnimy sobie, skąd bierze się cały pomysł. Gra PMF Top Joy Games otwarcie inspiruje się Baba Is You, czyli jedną z tych łamigłówek, które po kilku minutach uczą człowieka podejrzliwości wobec każdego słowa stojącego na planszy. Tutaj do manipulowania regułami dochodzi druga osoba, a razem z nią problem, którego w samotnej grze logicznej nie ma: najpierw trzeba jeszcze przekonać kogoś, że nasz idiotycznie brzmiący plan ma sens.
Sedno jest znajome. Na planszy znajdują się słowa i obiekty, a ich ustawienie określa działanie świata. Przesuwamy fragmenty papieru, kamienie i elementy otoczenia, układamy z nich zasady, rozrywamy już istniejące zależności i obserwujemy rezultat. Zmiana pojedynczego elementu może przemienić postać, skruszyć ścianę albo sprawić, że pojawi się potrzebny klucz. Tyle wystarczy, żeby zwykła plansza bardzo szybko przestała działać według intuicji wyniesionej z innych gier. Ściana nie musi być przeszkodą, drzwi nie muszą być drzwiami, a gracz nie ma gwarancji, że za chwilę nadal będzie graczem. W Baba Is You cała zabawa wynikała z odkrycia, że reguły nie są instrukcją narzuconą przez projektanta, lecz częścią samej układanki. Me and You bierze ten sposób myślenia i sprawdza, co stanie się z nim przy dwóch osobach na ekranie.
To jest dla mnie najważniejsza rzecz w całym projekcie. Dodanie kooperacji do gry logicznej nie oznacza automatycznie, że zagadki stają się ciekawsze. Często dzieje się coś znacznie mniej interesującego. Jeden gracz szybciej rozumie problem, drugi zaczyna wykonywać polecenia i po kilku planszach mamy człowieka rozwiązującego łamigłówkę oraz żywy kursor przesuwający potrzebne elementy. Me and You będzie musiało cały czas pilnować, żeby do tego nie dopuścić, bo jego własny opis obiecuje poziomy projektowane od początku pod współpracę, a nie jednoosobowe zagadki z dodatkową postacią stojącą obok.
Najlepszy scenariusz wygląda zupełnie inaczej. Jedna osoba zauważa, że można rozbić istniejącą regułę, druga znajduje sposób na wykorzystanie powstałej luki. Ktoś przesuwa słowo i zmienia zachowanie obiektu, ale sam nie jest w stanie dotrzeć do miejsca, w którym ta zmiana daje rezultat. Partner musi być po drugiej stronie planszy albo sam stać się elementem potrzebnym do rozwiązania. Zaczyna się dyskusja, próba, cofnięcie ruchów, kolejny pomysł. W takiej grze komunikacja nie powinna służyć wyłącznie koordynacji czasu. Znacznie ważniejsze będzie wspólne budowanie rozumienia planszy. Co właściwie jest teraz aktywną regułą? Co przestanie działać po przesunięciu tego słowa? Czy możemy sobie pozwolić na chwilę usunąć właściwość potrzebną jednej postaci, żeby druga dostała się dalej?
To również tłumaczy, dlaczego możliwość przemienienia partnera w element otoczenia jest czymś więcej niż zabawnym hasłem na stronie Steam. Jeżeli jeden z graczy może zostać ścianą, kamieniem albo drzwiami, jego obecność na planszy sama staje się zasobem. Trzeba wtedy myśleć o drugiej osobie podobnie jak o słowie albo obiekcie. Gdzie powinna stanąć? Jaką właściwość powinna dostać? Czy po wykonaniu tego ruchu nadal będzie mogła coś zrobić? A może na kilka kroków świadomie odbierzemy jej możliwość poruszania się, ponieważ potrzebujemy właśnie nieruchomej przeszkody? To już daje materiał na znacznie dziwniejsze sytuacje niż klasyczne „stań na przycisku, a ja przejdę przez drzwi”.
Gry o manipulowaniu zasadami mają szczególny rodzaj satysfakcji. Rozwiązanie często przez długi czas wydaje się niemożliwe, bo człowiek uparcie trzyma się reguły, którą sama gra pozwala zmienić. Szuka klucza do zamkniętych drzwi, chociaż rozwiązaniem może być usunięcie potrzeby posiadania klucza. Próbuje ominąć ścianę, zamiast zmienić jej właściwość. Traktuje własną postać jak rzecz świętą, chociaż plansza pozwala zrobić z niej przedmiot. Wtedy pojawia się moment, w którym ktoś mówi coś pozornie absurdalnego. A co, jeśli zamienimy ciebie w drzwi?
W pojedynkę podobne olśnienie rozgrywa się we własnej głowie. W kooperacji trzeba je wypowiedzieć. I właśnie tutaj Me and You może znaleźć własną osobowość. Zagadki logiczne bardzo rzadko zmuszają do tłumaczenia toku myślenia drugiemu człowiekowi na bieżąco. Zwykle próbujemy, obserwujemy rezultat i poprawiamy błąd. Przy dwóch graczach dochodzi jeszcze język. „Przesuń to słowo o dwa pola” może okazać się za mało precyzyjne, kiedy druga osoba patrzy na układ zupełnie inaczej. Jeden gracz widzi ścianę jako problem, drugi od kilku minut próbuje wykorzystać ją jako materiał do nowej reguły. Sama rozmowa zaczyna wtedy ujawniać, że oboje rozwiązują właściwie dwie różne wersje tej samej planszy.
Dlatego ważniejsze od liczby poziomów będzie ich projektowanie. Dobra łamigłówka kooperacyjna powinna dawać obu osobom coś do zrozumienia. Nie zawsze w identycznej proporcji i niekoniecznie jednocześnie, bo wtedy szybko powstaje sztuczna symetria. Ciekawsze są sytuacje, w których wiedza albo możliwość działania przechodzi z jednej strony na drugą. Przez chwilę jedna osoba ustawia regułę, później druga korzysta z jej konsekwencji, po czym musi zrobić coś, co z kolei otwiera drogę partnerowi. W Me and You dodatkową komplikacją jest fakt, że sam partner może zostać objęty regułą. To daje projektantom wygodny sposób na wymuszanie takiej wymiany ról bez dorabiania dwóch osobnych zestawów umiejętności.
Gra zaoferuje kooperację przez sieć oraz wspólną zabawę lokalną, co akurat przy takim projekcie ma większe znaczenie niż zwyczajna obecność dwóch trybów. Na jednym ekranie znacznie łatwiej wskazać konkretny fragment planszy, przerwać komuś ruch w połowie i powiedzieć, że właśnie niszczy jedyne sensowne rozwiązanie. Online trzeba będzie tę samą rzecz opisać. Przy łamigłówkach opartych na słowach i przestrzennych zależnościach może to prowadzić do bardzo różnych doświadczeń. Lokalnie rozmowa będzie zapewne szybsza i bardziej chaotyczna. Sieciowo każde polecenie trzeba sformułować trochę dokładniej, co paradoksalnie może pomóc przy poziomach wymagających wcześniejszego ustalenia kolejności ruchów.
Taki co-op ma też potencjał na drobne konflikty, których trudno uniknąć w grach logicznych. Ktoś jest przekonany, że znalazł rozwiązanie, więc zaczyna przesuwać elementy bez uzgodnienia. Druga osoba widziała już inną możliwość i właśnie straciła ustawienie przygotowywane przez ostatnią minutę. Cofnięcie ruchu rozwiązuje problem techniczny, ale rozmowy przy kanapie już nie cofnie. To brzmi banalnie, a jednak właśnie z takich rzeczy pamięta się później najlepsze kooperacyjne łamigłówki. Nie z samego faktu otwarcia przejścia, tylko z pięciu minut kłótni poprzedzających odkrycie, że obie osoby od początku patrzyły na złą część planszy.
Me and You ma premierę zaplanowaną na 25 listopada 2026 roku, a bezpłatne demo jest już dostępne na Steamie. Samo demo pojawiło się 11 września, więc przed premierą można sprawdzić podstawową koncepcję bez kupowania pełnej wersji. W przypadku tej gry jest to szczególnie przydatne, bo po samych zrzutach ekranu łatwo sprowadzić ją do określenia „Baba Is You dla dwóch osób”, podczas gdy cała wartość projektu zależy od tego, jak często obecność partnera rzeczywiście zmienia sposób rozwiązywania poziomu.
Twórcy sami mówią o inspiracji, więc udawanie, że podobieństwo trzeba odkrywać między wierszami, byłoby trochę komiczne. Przesuwane słowa, tworzenie reguł i zmiana właściwości elementów planszy od razu prowadzą do Baba Is You. Pytanie zaczyna się dopiero krok dalej. Czy wystarczy przenieść tę logikę do kooperacji?
Raczej nie. Oryginał działał między innymi dlatego, że zmuszał do ciągłego porzucania przyzwyczajeń. Reguła zapisana na planszy wydawała się czymś pewnym tylko do momentu, gdy gracz orientował się, że może ją fizycznie rozebrać. Po kilkudziesięciu poziomach zaczynało się kwestionować nawet najbardziej podstawowe założenia. Me and You potrzebuje własnej wersji tego procesu. Druga postać daje odpowiednie narzędzie, ponieważ nagle trzeba kwestionować również rolę gracza. Kolega nie musi być bohaterem prowadzącym postać od początku do końca planszy. Może być chwilowym elementem konstrukcji, obiektem do przemiany albo warunkiem potrzebnym do uruchomienia innej reguły.
To otwiera kilka bardzo dobrych możliwości, ale również stawia przed twórcami trudne zadanie. Jeżeli większość zagadek będzie dało się rozwiązać przez jedną osobę mówiącą drugiej, gdzie ma stanąć, kooperacja stanie się ozdobą. Jeżeli każda plansza będzie na siłę wymagała dwóch równoczesnych czynności, szybko pojawi się inny problem: poziomy zaczną przypominać zestaw zamków z dwoma kluczami. Najbardziej obiecujący jest środek, w którym obaj gracze potrzebują siebie nawzajem, ale powód za każdym razem wynika z konkretnej reguły, a nie z obowiązkowego przycisku oznaczonego symbolem dwóch osób.
W opisie Me and You przewija się hasło o nieoczekiwanych rozwiązaniach i akurat tutaj chciałbym, żeby twórcy naprawdę poszli daleko. Manipulowanie regułami daje ogromną przewagę nad tradycyjną łamigłówką. Projektant nie musi ukrywać rozwiązania wyłącznie za właściwą kolejnością kilku ustalonych czynności. Może pozwolić zmienić sam zestaw czynności, które są legalne na danej planszy. Klucz nie musi istnieć od początku. Ściana może przestać zachowywać się jak ściana. Postać może zostać czymś, czego minutę wcześniej potrzebowała do przejścia dalej.
Przy dwóch osobach największą frajdę widzę w sytuacjach, gdy rozwiązanie wymaga chwilowego pogorszenia sytuacji jednego gracza. Zamieniamy partnera w nieruchomy obiekt, odcinamy mu drogę, odbieramy jakąś właściwość, a później wykorzystujemy powstały układ do uruchomienia następnej zmiany. Dobre poziomy mogą dzięki temu przypominać serię małych eksperymentów. Najpierw próbujemy zrozumieć, co w ogóle da się zmienić. Potem sprawdzamy najgłupszy pomysł. Ten działa częściowo, więc kombinujemy dalej. Po kilku ruchach okazuje się, że właściwe rozwiązanie przez cały czas leżało obok, ale żadne z nas nie traktowało drugiej postaci jak zwyczajnego elementu układanki.
Właśnie za to będę trzymał kciuki przed premierą. Nie za liczbę języków, niewielkie wymagania sprzętowe czy kolejną pozycję na liście funkcji Steam. Me and You ma jeden pomysł, który sam wystarcza, żeby przyciągnąć uwagę: dwie osoby próbują wspólnie przepisywać zasady świata, a żadna z nich nie ma gwarancji, że za chwilę nadal będzie pełnić tę samą rolę. Jeżeli poziomy rzeczywiście wykorzystają ten pomysł, rozmowa pomiędzy graczami może być równie ważna jak przesuwanie słów po planszy. A gdy rozmowa zawiedzie, zawsze zostaje możliwość zamienienia przyjaciela w ścianę.
Sprawdźcie sami: https://kawerna.pl/recommends/pmf-top-joy-games-article/






