Nataniel Ferenc 
Black Flag Olivera Bowdena ma nad większością książkowych adaptacji gier jedną ogromną przewagę: materiał wyjściowy aż prosi się o powieść przygodową. Karaiby, złota era piractwa, okręty, abordaże, zdrady, tawerny, pogoń za złotem, ludzie żyjący z dnia na dzień i konflikt większy niż wszyscy jego uczestnicy. To świat, który sam niesie opowieść, nawet zanim pojawią się asasyni, templariusze i wszystkie znaki rozpoznawcze serii Assassin’s Creed. Bowden korzysta z tego bardzo sprawnie. Nie pisze literatury wybitnej, nie próbuje z pirackiej historii zrobić głębokiego traktatu o wolności, ale dostarcza dokładnie to, czego można oczekiwać: szybką, barwną i wciągającą przygodę o człowieku, który chciał zdobyć majątek, a przypadkiem został wciągnięty w wojnę o znacznie większą stawkę.
Edward Kenway nie jest bohaterem od razu gotowym do podziwiania. I całe szczęście. Na początku to raczej arogancki, niespokojny młody człowiek, którego ambicja jest większa niż rozsądek, a pragnienie bogactwa skutecznie zagłusza odpowiedzialność. Chce pieniędzy, uznania, lepszego życia i poczucia, że świat wreszcie będzie musiał potraktować go poważnie. Nie kierują nim wielkie idee, nie marzy o walce z tyranią, nie szuka duchowego przebudzenia pod znakiem bractwa asasynów. Jest człowiekiem głodnym awansu, wolności i złota. To może irytować, ale właśnie dzięki temu jego historia ma sens. Kenway nie zaczyna jako symbol. Najpierw jest egoistą, zawadiaką i piratem, który musi dopiero zrozumieć, że wolność bez odpowiedzialności bardzo szybko zmienia się w pustkę.
Najlepsze fragmenty książki to te, w których Bowden pozwala Edwardowi być właśnie takim człowiekiem: niedoskonałym, chciwym, porywczym, pełnym sprzeczności. Jego przemiana nie zawsze wybrzmiewa tak mocno, jak mogłaby, ale sam kierunek jest ciekawy. Kenway z czasem zaczyna dostrzegać, że pogoń za sławą i bogactwem nie daje mu tego, czego naprawdę szuka. Morze obiecuje wolność, ale nie uwalnia od winy. Piracka bandera daje pozycję, ale nie daje sensu. A konflikt asasynów i templariuszy, który początkowo wydaje się czymś obcym wobec jego własnych interesów, stopniowo zmusza go do zobaczenia świata w szerszej perspektywie.
Właśnie dlatego Black Flag najlepiej działa jako opowieść o dojrzewaniu do cudzej wojny. Edward zostaje wciągnięty w starcie dwóch wielkich idei właściwie bokiem, przez przypadek, ambicję i pragnienie zysku. To nie jest klasyczna droga wiernego asasyna od początku świadomego misji. To historia pirata, który najpierw widzi w tajemnicach bractw okazję, a dopiero później zaczyna rozumieć ich wagę. Ten dystans do głównej mitologii Assassin’s Creed jest zaletą. Dzięki niemu książka może stać na własnych nogach i nie wymaga od czytelnika szczegółowej znajomości całego uniwersum. Owszem, fani serii wyłapią więcej, ale sama fabuła pozostaje czytelna także dla tych, którzy przyszli głównie po piracką przygodę.
A piracka przygoda jest tutaj najważniejsza. Bowden dobrze oddaje urok świata, w którym każdy port może oznaczać nową szansę, każda załoga może się zbuntować, każdy skarb może okazać się przekleństwem, a każda bitwa na morzu ma w sobie coś z przedstawienia rozgrywanego na granicy życia i śmierci. Czuć proch, sól, rum, rozgrzane Karaiby i ten szczególny rodzaj wolności, który z daleka wygląda romantycznie, a z bliska pachnie potem, krwią i zdradą. Książka nie ukrywa, że piractwo jest atrakcyjne jako legenda. Chętnie korzysta z jego estetyki, z opowieści o załogach, okrętach, łupach i ludziach gotowych postawić wszystko na jedną wyprawę. Jednocześnie przypomina, że ta wolność jest krucha, brutalna i często podszyta zwykłą chciwością.
Dużą zaletą jest obecność postaci historycznych i osadzenie historii w epoce, która sama w sobie ma ogromny potencjał. Czarnobrody i inni piraci nie są tu jedynie dekoracją, ale elementem większego świata, w którym legenda miesza się z polityką, handlem, wojną i przestępczością. Bowden nie jest może autorem przesadnie subtelnym, ale potrafi wykorzystać historyczne tło jako paliwo dla przygody. Karaiby nie są tylko mapą z gry przeniesioną na papier. Stają się przestrzenią pragnień, zagrożeń i ambicji, w której Edward może na chwilę uwierzyć, że wystarczy być odważnym i bezczelnym, by wygrać z całym światem.
Największy problem powieści leży tam, gdzie często leżą problemy adaptacji gier. Nie wszystkie emocje mają czas wybrzmieć. Niektóre sceny, które powinny uderzyć mocniej, mijają zbyt szybko, jakby książka musiała przejść do kolejnego punktu fabuły. Bowden bywa sprawnym opowiadaczem akcji, ale nie zawsze radzi sobie z ciężarem konsekwencji. Śmierci, zdrady, dramaty i wewnętrzne przełomy Edwarda czasem dostają mniej miejsca, niż powinny. W grze część tych emocji może wynikać z uczestnictwa, z muzyki, z obrazu, z czasu spędzonego z bohaterami. W prozie trzeba to zbudować inaczej. Nie zawsze się udaje.
Trochę brakuje też mocniejszego rozwinięcia samego konfliktu asasynów i templariuszy. Jak na powieść z uniwersum Assassin’s Creed, Black Flag bywa zaskakująco mocno pirackie i nie zawsze równie mocno „zakonne”. Dla mnie to częściowo zaleta, bo historia Edwarda zyskuje dzięki temu własną odrębność, ale czytelnik szukający pogłębienia ideowego starcia dwóch bractw może poczuć niedosyt. Obserwatorium, artefakty, spisek i odwieczna wojna są obecne, lecz serce książki bije gdzie indziej. Biją nim pokład „Kawki”, ambicja Kenwaya i jego droga od człowieka ślepo goniącego za złotem do kogoś, kto zaczyna rozumieć cenę własnych wyborów.
Styl Bowdena pozostaje prosty, bezpośredni i nastawiony na prowadzenie wydarzeń. Nie jest to proza, którą czyta się dla językowego kunsztu. To literatura przygodowa w dość klasycznym sensie: ma pędzić, dostarczać kolejnych scen, przerzucać bohatera między portami, statkami, konfliktami i niebezpieczeństwami. Czasem ta prostota działa bardzo dobrze, bo pasuje do awanturniczego tonu. Czasem sprawia, że bardziej złożone emocje zostają potraktowane zbyt płasko. Mimo to Black Flag czyta się płynnie, bez zgrzytów większych niż te wynikające z samej natury adaptacji. Najciekawsze jest to, że ta książka może spodobać się także osobom, które nie śledzą całej serii Assassin’s Creed. Właśnie dlatego, że Edward Kenway nie wchodzi do opowieści jako gotowy asasyn, tylko jako pirat. Jego świat jest zrozumiały od razu: bieda, ambicja, ucieczka, morze, łup, reputacja. Dopiero później pojawia się większa mitologia. Dzięki temu Black Flag można czytać jako osobną powieść o człowieku, który próbuje wyrwać sobie znaczenie z epoki bezlitosnej dla słabych i naiwnych. Fani gry oczywiście dostaną dodatkową przyjemność powrotu na pokład „Kawki”, ale sama historia nie jest zamknięta wyłącznie dla nich.
To prawdopodobnie jedna z lepszych odsłon książkowego Assassin’s Creed, właśnie dlatego, że nie sprawia wrażenia mechanicznego przepisywania gry scena po scenie. Bowden daje Edwardowi trochę więcej przeszłości, pozwala mu dłużej pobyć człowiekiem sprzed legendy i lepiej osadza jego ambicje. Nie wszystko działa idealnie, ale w porównaniu z bardziej sztywnymi adaptacjami serii Black Flag ma luz, energię i przygodową nośność. Widać, że piracka sceneria służy tej formule. Ukryte ostrze i kaptur są ważne, ale tym razem równie ważne są żagle, armaty i decyzje podejmowane na pokładzie statku, gdzie lojalność załogi bywa równie cenna jak każdy artefakt. Black Flag nie jest literaturą, która próbuje zmienić czytelnicze życie. To książka do pochłonięcia dla przyjemności, najlepiej wtedy, gdy ma się ochotę na coś lżejszego, awanturniczego i pachnącego Karaibami. Ma akcję, morskie bitwy, zdrady, tajne stowarzyszenia, skarby, spiski i bohatera, który z początku zasługuje bardziej na potrząśnięcie niż podziw. Ma też ten rodzaj staroświeckiej przygody, w której człowiek bardzo łatwo daje się ponieść, nawet jeśli widzi niedoskonałości wykonania. Najważniejsze, że Edward Kenway pozostaje postacią ciekawą, bo nie zaczyna od ideału. Jest piratem z ambicją, człowiekiem z winą i kimś, kto dopiero po wielu błędach zaczyna rozumieć, że wolność bez celu może być tylko ładniejszą nazwą dryfowania. Bowden nie zawsze wydobywa z tej przemiany pełną siłę, ale daje jej wystarczająco dużo miejsca, by Black Flag nie było jedynie opowieścią o skarbach i abordażach.
To powieść pod czarną banderą, ale nie tylko o piractwie. Raczej o człowieku, który chciał zdobyć wszystko, a musiał najpierw zrozumieć, co naprawdę stracił. I czasem właśnie taka przygoda wystarczy.Black Flag Olivera Bowdena ma nad większością książkowych adaptacji gier jedną ogromną przewagę: materiał wyjściowy aż prosi się o powieść przygodową. Karaiby, złota era piractwa, okręty, abordaże, zdrady, tawerny, pogoń za złotem, ludzie żyjący z dnia na dzień i konflikt większy niż wszyscy jego uczestnicy. To świat, który sam niesie opowieść, nawet zanim pojawią się asasyni, templariusze i wszystkie znaki rozpoznawcze serii Assassin’s Creed. Bowden korzysta z tego bardzo sprawnie. Nie pisze literatury wybitnej, nie próbuje z pirackiej historii zrobić głębokiego traktatu o wolności, ale dostarcza dokładnie to, czego można oczekiwać: szybką, barwną i wciągającą przygodę o człowieku, który chciał zdobyć majątek, a przypadkiem został wciągnięty w wojnę o znacznie większą stawkę.
Edward Kenway nie jest bohaterem od razu gotowym do podziwiania. I całe szczęście. Na początku to raczej arogancki, niespokojny młody człowiek, którego ambicja jest większa niż rozsądek, a pragnienie bogactwa skutecznie zagłusza odpowiedzialność. Chce pieniędzy, uznania, lepszego życia i poczucia, że świat wreszcie będzie musiał potraktować go poważnie. Nie kierują nim wielkie idee, nie marzy o walce z tyranią, nie szuka duchowego przebudzenia pod znakiem bractwa asasynów. Jest człowiekiem głodnym awansu, wolności i złota. To może irytować, ale właśnie dzięki temu jego historia ma sens. Kenway nie zaczyna jako symbol. Najpierw jest egoistą, zawadiaką i piratem, który musi dopiero zrozumieć, że wolność bez odpowiedzialności bardzo szybko zmienia się w pustkę.
Najlepsze fragmenty książki to te, w których Bowden pozwala Edwardowi być właśnie takim człowiekiem: niedoskonałym, chciwym, porywczym, pełnym sprzeczności. Jego przemiana nie zawsze wybrzmiewa tak mocno, jak mogłaby, ale sam kierunek jest ciekawy. Kenway z czasem zaczyna dostrzegać, że pogoń za sławą i bogactwem nie daje mu tego, czego naprawdę szuka. Morze obiecuje wolność, ale nie uwalnia od winy. Piracka bandera daje pozycję, ale nie daje sensu. A konflikt asasynów i templariuszy, który początkowo wydaje się czymś obcym wobec jego własnych interesów, stopniowo zmusza go do zobaczenia świata w szerszej perspektywie. Właśnie dlatego Black Flag najlepiej działa jako opowieść o dojrzewaniu do cudzej wojny. Edward zostaje wciągnięty w starcie dwóch wielkich idei właściwie bokiem, przez przypadek, ambicję i pragnienie zysku. To nie jest klasyczna droga wiernego asasyna od początku świadomego misji. To historia pirata, który najpierw widzi w tajemnicach bractw okazję, a dopiero później zaczyna rozumieć ich wagę. Ten dystans do głównej mitologii Assassin’s Creed jest zaletą. Dzięki niemu książka może stać na własnych nogach i nie wymaga od czytelnika szczegółowej znajomości całego uniwersum. Owszem, fani serii wyłapią więcej, ale sama fabuła pozostaje czytelna także dla tych, którzy przyszli głównie po piracką przygodę.
A piracka przygoda jest tutaj najważniejsza. Bowden dobrze oddaje urok świata, w którym każdy port może oznaczać nową szansę, każda załoga może się zbuntować, każdy skarb może okazać się przekleństwem, a każda bitwa na morzu ma w sobie coś z przedstawienia rozgrywanego na granicy życia i śmierci. Czuć proch, sól, rum, rozgrzane Karaiby i ten szczególny rodzaj wolności, który z daleka wygląda romantycznie, a z bliska pachnie potem, krwią i zdradą. Książka nie ukrywa, że piractwo jest atrakcyjne jako legenda. Chętnie korzysta z jego estetyki, z opowieści o załogach, okrętach, łupach i ludziach gotowych postawić wszystko na jedną wyprawę. Jednocześnie przypomina, że ta wolność jest krucha, brutalna i często podszyta zwykłą chciwością.
Dużą zaletą jest obecność postaci historycznych i osadzenie historii w epoce, która sama w sobie ma ogromny potencjał. Czarnobrody i inni piraci nie są tu jedynie dekoracją, ale elementem większego świata, w którym legenda miesza się z polityką, handlem, wojną i przestępczością. Bowden nie jest może autorem przesadnie subtelnym, ale potrafi wykorzystać historyczne tło jako paliwo dla przygody. Karaiby nie są tylko mapą z gry przeniesioną na papier. Stają się przestrzenią pragnień, zagrożeń i ambicji, w której Edward może na chwilę uwierzyć, że wystarczy być odważnym i bezczelnym, by wygrać z całym światem. Największy problem powieści leży tam, gdzie często leżą problemy adaptacji gier. Nie wszystkie emocje mają czas wybrzmieć. Niektóre sceny, które powinny uderzyć mocniej, mijają zbyt szybko, jakby książka musiała przejść do kolejnego punktu fabuły. Bowden bywa sprawnym opowiadaczem akcji, ale nie zawsze radzi sobie z ciężarem konsekwencji. Śmierci, zdrady, dramaty i wewnętrzne przełomy Edwarda czasem dostają mniej miejsca, niż powinny. W grze część tych emocji może wynikać z uczestnictwa, z muzyki, z obrazu, z czasu spędzonego z bohaterami. W prozie trzeba to zbudować inaczej. Nie zawsze się udaje.
Trochę brakuje też mocniejszego rozwinięcia samego konfliktu asasynów i templariuszy. Jak na powieść z uniwersum Assassin’s Creed, Black Flag bywa zaskakująco mocno pirackie i nie zawsze równie mocno „zakonne”. Dla mnie to częściowo zaleta, bo historia Edwarda zyskuje dzięki temu własną odrębność, ale czytelnik szukający pogłębienia ideowego starcia dwóch bractw może poczuć niedosyt. Obserwatorium, artefakty, spisek i odwieczna wojna są obecne, lecz serce książki bije gdzie indziej. Biją nim pokład „Kawki”, ambicja Kenwaya i jego droga od człowieka ślepo goniącego za złotem do kogoś, kto zaczyna rozumieć cenę własnych wyborów.
Styl Bowdena pozostaje prosty, bezpośredni i nastawiony na prowadzenie wydarzeń. Nie jest to proza, którą czyta się dla językowego kunsztu. To literatura przygodowa w dość klasycznym sensie: ma pędzić, dostarczać kolejnych scen, przerzucać bohatera między portami, statkami, konfliktami i niebezpieczeństwami. Czasem ta prostota działa bardzo dobrze, bo pasuje do awanturniczego tonu. Czasem sprawia, że bardziej złożone emocje zostają potraktowane zbyt płasko. Mimo to Black Flag czyta się płynnie, bez zgrzytów większych niż te wynikające z samej natury adaptacji. Najciekawsze jest to, że ta książka może spodobać się także osobom, które nie śledzą całej serii Assassin’s Creed. Właśnie dlatego, że Edward Kenway nie wchodzi do opowieści jako gotowy asasyn, tylko jako pirat. Jego świat jest zrozumiały od razu: bieda, ambicja, ucieczka, morze, łup, reputacja. Dopiero później pojawia się większa mitologia. Dzięki temu Black Flag można czytać jako osobną powieść o człowieku, który próbuje wyrwać sobie znaczenie z epoki bezlitosnej dla słabych i naiwnych. Fani gry oczywiście dostaną dodatkową przyjemność powrotu na pokład „Kawki”, ale sama historia nie jest zamknięta wyłącznie dla nich.
To prawdopodobnie jedna z lepszych odsłon książkowego Assassin’s Creed, właśnie dlatego, że nie sprawia wrażenia mechanicznego przepisywania gry scena po scenie. Bowden daje Edwardowi trochę więcej przeszłości, pozwala mu dłużej pobyć człowiekiem sprzed legendy i lepiej osadza jego ambicje. Nie wszystko działa idealnie, ale w porównaniu z bardziej sztywnymi adaptacjami serii Black Flag ma luz, energię i przygodową nośność. Widać, że piracka sceneria służy tej formule. Ukryte ostrze i kaptur są ważne, ale tym razem równie ważne są żagle, armaty i decyzje podejmowane na pokładzie statku, gdzie lojalność załogi bywa równie cenna jak każdy artefakt.
Black Flag nie jest literaturą, która próbuje zmienić czytelnicze życie. To książka do pochłonięcia dla przyjemności, najlepiej wtedy, gdy ma się ochotę na coś lżejszego, awanturniczego i pachnącego Karaibami. Ma akcję, morskie bitwy, zdrady, tajne stowarzyszenia, skarby, spiski i bohatera, który z początku zasługuje bardziej na potrząśnięcie niż podziw. Ma też ten rodzaj staroświeckiej przygody, w której człowiek bardzo łatwo daje się ponieść, nawet jeśli widzi niedoskonałości wykonania. Najważniejsze, że Edward Kenway pozostaje postacią ciekawą, bo nie zaczyna od ideału. Jest piratem z ambicją, człowiekiem z winą i kimś, kto dopiero po wielu błędach zaczyna rozumieć, że wolność bez celu może być tylko ładniejszą nazwą dryfowania. Bowden nie zawsze wydobywa z tej przemiany pełną siłę, ale daje jej wystarczająco dużo miejsca, by Black Flag nie było jedynie opowieścią o skarbach i abordażach. To powieść pod czarną banderą, ale nie tylko o piractwie. Raczej o człowieku, który chciał zdobyć wszystko, a musiał najpierw zrozumieć, co naprawdę stracił. I czasem właśnie taka przygoda wystarczy.
O autorze
Marek Tokarz 
Magdalena Sardyńska-Ferenc 
Agata Miałek 
Arek Gajowicki