Ola "Leia" Psota 
W literaturze bardzo łatwo pomylić ciepło z naiwnością. Wystarczy kilka wzruszających scen, garść życiowych mądrości i bohater, który zmienia świat na lepsze, by historia zaczęła przypominać bajkę dla dorosłych. Theo z Golden balansuje na tej granicy przez niemal całą swoją objętość, a jednak Allenowi Leviemu udaje się zrobić coś zaskakującego. Zamiast stworzyć opowieść o wielkich czynach, pisze książkę o uważności. O tym, jak rzadko naprawdę widzimy ludzi wokół siebie i jak wiele może zmienić zwykłe zainteresowanie drugim człowiekiem.
Punkt wyjścia jest niezwykle prosty. Do niewielkiego miasteczka Golden przybywa tajemniczy starszy mężczyzna. Nikt nie wie, kim jest ani dlaczego właśnie tutaj postanowił się zatrzymać. Theo nie opowiada o sobie, za to z ogromną ciekawością słucha innych. Gdy odkrywa w lokalnej kawiarni kolekcję dziewięćdziesięciu dwóch portretów przedstawiających mieszkańców miasta, postanawia wykupić je wszystkie i oddać osobom, które zostały na nich uwiecznione. Każdy taki gest staje się początkiem kolejnej historii, spotkania i rozmowy.
Największą siłą tej powieści nie jest jednak sama fabuła, lecz sposób, w jaki autor patrzy na ludzi. Każdy mieszkaniec Golden niesie własny bagaż doświadczeń. Jedni zmagają się ze stratą, inni z samotnością, jeszcze inni z poczuciem niespełnienia czy dawnymi błędami. Theo nie przychodzi do nich jako zbawca. Nie wygłasza wielkich przemówień i nie rozwiązuje wszystkich problemów za pomocą jednego magicznego gestu. Przede wszystkim słucha. A Levi bardzo przekonująco pokazuje, że czasem właśnie tego najbardziej potrzebujemy.
Golden samo w sobie staje się pełnoprawnym bohaterem tej historii. To jedno z tych literackich miasteczek, do których czytelnik chętnie by się przeprowadził. Kameralne, spokojne, pełne znajomych twarzy i miejsc, które wydają się istnieć poza pośpiechem współczesnego świata. Autor buduje atmosferę niespiesznie, pozwalając czytelnikowi chłonąć codzienność mieszkańców. Dzięki temu książka przypomina bardziej serię spotkań przy filiżance kawy niż klasyczną powieść z wyraźnie wyznaczonym celem fabularnym.
Nie wszystkim taki sposób prowadzenia narracji przypadnie do gustu. To zdecydowanie nie jest historia oparta na dynamicznej akcji czy nieustannych zwrotach wydarzeń. Levi stawia na rozmowy, refleksje i emocje. Dla jednych będzie to największa zaleta książki, dla innych źródło pewnej monotonii. Rzeczywiście można odnieść wrażenie, że niektóre fragmenty mogłyby być nieco krótsze, a część rozważań bardziej skondensowana. Jednak trudno odmówić autorowi konsekwencji w realizowaniu własnej wizji.
Interesująco wypada również sam Theo. Przez większą część książki pozostaje zagadką. Poznajemy go przede wszystkim przez wpływ, jaki wywiera na innych ludzi. To ryzykowne rozwiązanie, ponieważ łatwo było stworzyć postać zbyt idealną lub sztucznie symboliczną. Na szczęście Levi zachowuje odpowiednią równowagę. Theo jest nieco baśniowy, ale nie przestaje być wiarygodny w ramach świata przedstawionego. Jego tajemniczość skutecznie podtrzymuje zainteresowanie, nawet jeśli odpowiedzi na niektóre pytania przychodzą dopiero pod koniec.
Jednocześnie książka nie ucieka od trudniejszych tematów. Między kolejnymi historiami mieszkańców pojawiają się wątki żałoby, przemocy domowej, chorób psychicznych, wojennych traum czy bezdomności. Autor nie epatuje dramatyzmem, lecz pokazuje je z dużą empatią i wyczuciem. Dzięki temu Theo z Golden nie staje się wyłącznie cukierkową opowieścią o dobroci, ale historią przypominającą, że życzliwość ma największą wartość właśnie wtedy, gdy pojawia się w obliczu cierpienia.
To także powieść o sztuce. Nie tylko tej zamkniętej w ramach portretów wiszących na ścianie kawiarni, ale również sztuce dostrzegania. Theo patrzy na ludzi tak, jak artysta patrzy na modela. Widzi więcej niż powierzchowność, więcej niż pierwsze wrażenie. I właśnie ten motyw najmocniej wybrzmiewa w całej książce. Levi przypomina, że każda twarz kryje własną historię, a każda historia zasługuje na wysłuchanie.
Theo z Golden nie jest książką dla każdego. Jeśli ktoś szuka mocnych emocji, skomplikowanej intrygi albo literackich eksperymentów, może poczuć rozczarowanie. Jeśli jednak potraktować tę powieść jako spokojną, pełną ciepła refleksję nad człowieczeństwem, okazuje się ona niezwykle wartościową lekturą. To jedna z tych historii, które nie próbują zmienić świata. Próbują jedynie przypomnieć, że świat staje się lepszy wtedy, gdy naprawdę zaczynamy dostrzegać innych.
O autorze
Radek Czech 
Aiden z Tego Świata 
Gradory 
