RECENZJA: Podziemne Tokio 8–9 | Piekło zaczyna mieć własną politykę
Dorota "Dosia" Ciołek
8 minut przeczytania
Przez kilka tomów Podziemne Tokio działało według dość czytelnego rytmu. Bohaterowie trafiali do kolejnych miejsc, naprzeciw nich stawali coraz bardziej groteskowi przeciwnicy, a każde starcie było okazją do podkręcenia brutalności i pokazania następnego fragmentu chorej rzeczywistości ukrytej pod stolicą Japonii. Tomy ósmy i dziewiąty wyraźnie zrywają z tym układem. Kenji Sakaki nie rezygnuje z walki ani makabry, ale przesuwa środek ciężkości w stronę konfliktów wewnątrz samego Podziemnego Tokio. Nagle okazuje się, że piekło ma nie tylko katów i grzeszników, lecz również hierarchię, ambicje, lojalności i własną walkę o władzę.
Po wydarzeniach związanych ze świątynią Honnoji bohaterowie teoretycznie powinni otrzymać chwilę wytchnienia. Zamiast tego Yomi znika, a cała historia niemal natychmiast rusza w kierunku Dystryktu Prezydenckiego. To znacząca zmiana, ponieważ po raz pierwszy od dłuższego czasu najważniejszym pytaniem nie jest już to, jak pokonać kolejnego kata. Seria zaczyna interesować się tym, kto właściwie rządzi Podziemnym Tokio i dlaczego jego system funkcjonuje właśnie w taki sposób.
Ósmy tom dzięki temu działa odświeżająco. Sakaki wciąż wykorzystuje wcześniejsze fundamenty serii, ale przestaje powtarzać ich strukturę. Pojawiają się rozgrywki pomiędzy katami, nowe informacje o zależnościach panujących w Podziemnym Tokio i coraz wyraźniejsze sugestie, że los bliźniaków od dawna nie jest dziełem przypadku. Zamiast następnej zamkniętej areny dostajemy historię, w której bohaterowie zostają wciągnięci w konflikt znacznie większy od nich samych.
To również moment, w którym coraz lepiej działa wcześniejsze budowanie świata. W pierwszych częściach Podziemne Tokio mogło sprawiać wrażenie przede wszystkim galerii makabrycznych pomysłów. Każda kolejna lokacja miała być jeszcze bardziej niepokojąca, każdy kat jeszcze bardziej absurdalny, a przemoc coraz bardziej widowiskowa. Teraz te elementy zaczynają łączyć się w większą strukturę. Brutalność przestaje być główną atrakcją i coraz częściej staje się konsekwencją zasad świata, który sam w sobie okazuje się znacznie bardziej zepsuty, niż początkowo przypuszczaliśmy.
Dziewiąty tom idzie jeszcze dalej. Rozpoczynająca się walka o władzę daje mandze pretekst do efektownych pojedynków, ale najciekawsze dzieje się pomiędzy nimi. Sojusze przestają być oczywiste, dawne relacje zaczynają nabierać nowego znaczenia, a informacje dotyczące Yomiego sprawiają, że wiele wcześniejszych wydarzeń można odczytać inaczej. Sakaki nie wykłada wszystkiego od razu i dobrze, bo znacznie ciekawiej obserwować, jak kolejne elementy układanki zaczynają do siebie pasować.
Szczególnie ważna pozostaje relacja między bliźniakami. Od początku stanowili centrum całej historii, ale przez długi czas ich więź wykorzystywana była przede wszystkim jako źródło emocji i motywacji. W tych tomach zaczyna stawać się czymś więcej. Pojawia się coraz więcej pytań dotyczących ich niezwykłego połączenia i tego, jakie właściwie konsekwencje może ono mieć. Nie jest to już tylko historia dwóch braci próbujących przetrwać w piekle. Coraz wyraźniej wygląda na to, że ich obecność może mieć wpływ na sam porządek tego świata. Dobrze wypada również stopniowe przesuwanie uwagi z samych grzeszników na katów. Wcześniej zwykle stanowili oni przeszkodę, często widowiskową, ale jednak stosunkowo prostą do zdefiniowania. Teraz zaczynają otrzymywać własne historie, relacje i motywacje. Nie wszyscy są identycznie oddani istniejącemu systemowi, nie każdy rozumie swoją rolę w taki sam sposób i nie każdy chce podporządkować się temu, czego od niego oczekiwano.
Najlepiej korzysta z tego Neron. Im więcej manga mówi o jego przeszłości, tym trudniej postrzegać go jedynie przez funkcję, jaką pełni. Jego historia pozwala zobaczyć Podziemne Tokio również oczami kogoś, kto nie trafił tutaj jako zwykła ofiara kolejnego sądu. Sakaki pokazuje, że miejsce to deformuje właściwie wszystkich, niezależnie od tego, po której stronie stoją. Nie potrzeba przy tym bardzo rozbudowanych monologów. Wystarczają decyzje bohaterów i więzi, które zbudowali pomimo otaczającego ich okrucieństwa.
Właśnie ta zmiana sprawia, że ósmy i dziewiąty tom wypadają dojrzalej od części otwierających serię. Makabra nadal jest obecna i Podziemne Tokio zdecydowanie nie staje się nagle subtelnym dramatem psychologicznym. Walki są brutalne, świat nie wybacza błędów, a bezpieczeństwo bohaterów pozostaje bardzo względne. Tyle że tym razem przemoc ma większy ciężar, ponieważ coraz lepiej znamy ludzi, których może dotknąć.
Wcześniej śmierć potrafiła szokować przede wszystkim sposobem przedstawienia. Teraz coraz częściej działa dlatego, że Sakaki nauczył czytelnika przywiązywać się również do postaci drugoplanowych. W świecie serii nadal nie ma gwarancji, że sympatyczny bohater dotrwa do kolejnej części, a zwiększająca się stawka politycznego konfliktu tylko potęguje to poczucie zagrożenia. Zmienia się również charakter samej akcji. Pojedynki nadal są dynamiczne i widowiskowe, ale coraz częściej wymagają zrozumienia sytuacji, wykorzystania zdolności bohaterów oraz reakcji na ruchy kilku stron jednocześnie. To nie jest już wyłącznie walka grupy uwięzionych nastolatków z kolejną groteskową bestią. W Dystrykcie Prezydenckim każdy uczestnik może mieć własny interes, a zwycięstwo w jednym starciu nie oznacza jeszcze wygrania całej rozgrywki.
Sakaki bardzo dobrze wykorzystuje ten chaos do rozwoju Yomiego. Bohater przez długi czas funkcjonował w cieniu bardziej bezpośrednich wydarzeń i innych członków grupy, ale teraz coraz mocniej przesuwa się do centrum. Informacje dotyczące jego możliwości nie pojawiają się wyłącznie jako efektowny sposób na podniesienie jego siły. Są powiązane z wcześniejszymi wątkami oraz relacją z bratem, dzięki czemu rozwój postaci nie sprawia wrażenia przypadkowego podkręcania poziomu mocy przed kolejnymi starciami.
To ważne, ponieważ manga zaczyna wchodzić w etap, w którym łatwo byłoby zgubić własną tożsamość. Coraz potężniejsi przeciwnicy, nowe zdolności i kolejne frakcje mogłyby szybko zamienić Podziemne Tokio w serię skupioną wyłącznie na eskalacji. Ósmy i dziewiąty tom pokazują jednak, że Sakaki próbuje równolegle rozwijać tajemnicę samego świata. Im bliżej jego centrum znajdują się bohaterowie, tym mniej oczywiste stają się zasady, według których wszystko funkcjonuje. Warstwa graficzna nadal pozostaje jednym z najmocniejszych punktów serii. Projekty katów są przesadzone i niepokojące, ale właśnie dzięki temu natychmiast rozpoznawalne. Sakaki dobrze radzi sobie także z większymi starciami, w których na planszy pojawia się kilka postaci jednocześnie. Dynamiczne kadrowanie nie utrudnia śledzenia akcji, a większe plansze pozwalają docenić skalę wydarzeń.
Jednocześnie rysownik potrafi wyciszyć historię, kiedy trzeba skupić się na przeszłości bohaterów albo relacjach pomiędzy nimi. To szczególnie ważne teraz, gdy manga coraz częściej przechodzi od brutalnej akcji do bardziej osobistych scen. Kontrast działa znacznie lepiej niż ciągłe bombardowanie czytelnika kolejnymi okrucieństwami.
Nie wszystko zmienia się oczywiście całkowicie. Podziemne Tokio nadal lubi efektowne ujawnienia, dramatyczne wejścia nowych postaci i sytuacje rozwiązywane w ostatniej chwili. Niektóre elementy mogą wydawać się przesadzone, ale na tym etapie są już częścią charakteru serii. Ważniejsze jest to, że kolejne rewelacje coraz częściej wynikają z wcześniej zbudowanych zależności, zamiast pojawiać się wyłącznie dla chwilowego szoku.
Tomy ósmy i dziewiąty są więc bardzo potrzebnym etapem rozwoju całej historii. Po wielu częściach opartych na kolejnych próbach przetrwania Sakaki przesuwa bohaterów w samo centrum Podziemnego Tokio i pozwala wreszcie zajrzeć za kulisy jego funkcjonowania. Neron wnosi do historii jedną z ciekawszych nowych relacji, Yomi otrzymuje więcej przestrzeni, a konflikt pomiędzy różnymi stronami przestaje być prostą walką grzeszników z katami.
Najważniejsze jest jednak poczucie, że seria wreszcie zaczyna składać swoje wcześniejsze tajemnice w większą całość. Podziemne Tokio nie jest już tylko piekielnym parkiem kolejnych tortur. Staje się miejscem z własną historią, systemem władzy i mieszkańcami uwikłanymi w niego znacznie mocniej, niż sami by chcieli. Jeśli wcześniejsze tomy przekonywały przede wszystkim brutalnością, pomysłowymi przeciwnikami i nieprzewidywalnością, ósmy oraz dziewiąty dodają do tego coś, czego serii zaczynało brakować. Prawdziwą intrygę. I właśnie dzięki temu wyprawa do samego centrum tego piekła okazuje się znacznie ciekawsza niż kolejne zejście na następny poziom makabry.
O autorze
Arek Gajowicki 
Ola "Leia" Psota 
Radek Czech 
Miautopsja 
Agata Miałek 
Julia Gruszka